سیزده به در چگونه و از کجا آمده است؟

سیزده به در چگونه و از کجا آمده است؟

ارسال شده توسط: Mohammad Moghadamnejad/ 86 0

سیزده به در در تقویم ایرانی سیزدهیم روز فروردین است. هر کشور برای خود عناصر هویت‌ساز مانند اعیاد ملی یا مذهبی دارند. این فرخنده روز نیز یکی از عناصر هویت‌ساز ما ایرانی‌هاست. علاوه بر ایران این سنت در کشورهای افغانستان، جمهوری آذربایجان، اقلیم کردستان و هم‌چنین تاجیکستان نیز انجام می‌شود. جالب است که بسیاری از ایرانیانی که به هر دلیلی به کشور استرالیا، آمریکا و کشورهای اروپایی رفته‌اند نیز این سنت را گرامی می‌دارند و به نوعی، غیرایرانیان را با چنین روز بزرگی آشنا کرده‌اند. باری روز طبیعت سنتی‌ست ریشه‌دار که شناخت آن بر هر ایرانی‌ای واجب است. در این مقاله قصد داریم به این سنت گرامی از ابعاد مختلف بپردازیم. همراه ما باشید.

سنت سیزده به در چگونه است؟

روز سیزدهم فروردین ماه را روز طبیعت می‌نامند. در این روز خانواده‌ها به طبیعت رفته و با او تجدید میثاق می‌کنند. بسیاری از سنت‌هایی که در گذشته وجود داشت از جمله رقص و پایکوبی امروزه دیگر به طور عموم اجرا نمی‌شوند مگر در برخی مناطق خاص. به طور معمول در روزگار ما افراد در سیزده به در تنها عملی مشابه پیک نیک را تجربه می‌کنند. روند کار به این شکل است که از یک یا دو روز قبل گروهی از خانواده‌ها -بر اساس نسبت فامیلی یا دوستانه- با هم هماهنگ شده و شروع به برنامه ریزی می‌کنند. در این مرحله معمولاً افراد و خانواده‌های همراه، نوع تنقلات و خوراکی‌ها، ابزار و وسایل مورد نیاز، تقسیم وظایف و از همه مهم‌تر طبیعتِ مقصد مشخص می‌شود. در شب سیزدهم، همه ابزار تهیه شده و صبح نسبتاً زود افراد به مقصد از پیش معین شده می‌روند.

از مهم‌ترین آئین‌های این روز می‌توان به گره زدن سبزه اشاره کرد. معمولاً دختران و پسران جوان و دم بخت برای باز شدن بخت و ازدواج کردن چنین گره‌ای می‌زدند! در برخی مناطق به ویژه مناطق کردنشین رسم است که افراد سیزده سنگ را برای دور کردن شومی وپلیدی‌ها به دور پرتاب کنند.

سیزده به در ایرانیان مقیم هلند
سیزده به در ایرانیان مقیم هلند

خوراکی‌های سیزده به در

غذای مرسوم این روز جوجه است که به وسیله سیخ و منقل در طبیعت پخته می‌شود. البته جوجه‌ها از شب گذشته باید در زعفران و پیاز و آبلیمو خیس بخورند. از دیگر خوراکی‌هایی که معمولاً به عنوان میان وعده در روز طبیعت خورده می‌شود، آش رشته است. از تنقلاتی که در روز طبیعت مصرف می‌شود می‌توان به انواع میوه‌های بهاره، آجیل و انواع تخمه، پفک و چیپس و مواردی از این قبیل اشاره کرد.

برای نوشیدنی این روز سنت مشخصی وجود ندارد. پیش‌تر افراد در جشن سیزده به در مقداری شراب انگور که از سال گذشته آماده کرده بودند را می‌خوردند امّا پس از انقلاب اسلامی سال 57، این سنت حداقل به طور آشکار و در ملاء عام برچیده شد. از نوشیدنی‌هایی که در ملاء عام نوشیده می‌شود می‌توان به چای سیاه اشاره کرد. این چای بر روی زغالی که برای جوجه آماده شده دم می‌شود و اصطلاحاً چای دودی نام دارد. در کنار غذای اصلی نیز مرسوم است دوغ یا نوشابه سرو شود.

سیزده به در از کجا آمده؟

اگر بخواهیم روراست باشیم هیچ سند متقنی از پیش از قاجار درباره ماهیت سیزده به در وجود ندارد و این موضوع بسیار عجیب است زیرا ایرانیان تمایل وافری برای نوشتن از سنت‌ها و رسوم خود داشتند. تنها مهرداد بهار در کتاب از اسطوره تا تاریخ خود از سنتی در دوره صفویه نام می‌برد که مردم در آن رقص و پایکوبی می‌کنند.

با این حال تقریباً محققین به نتیجه رسیده‌اند که در گذشته‌های باستان مردم این مرز و بوم 12 روز -نماد دوازده ماه سال- را جشن نوروز گرفته و روز سیزدهم برای حسن ختام به طبیعت رفته تا از در و دشت و کوه لذت ببرند.

نام سیزده به در را از دو زاویه بررسی کرده‌اند. گروهی معتقدند که مردم در این روز برای به در کردن نحسی عدد سیزده این گونه نام‌گذاری شده. از زاویه دیگر گروهی اعتقاد دارند که در این لفظ در کوتاه شده دره است که آن نیز مَجاز است از طبیعت. واژه به نیز در شواهدی به معنای طرف در نظر گرفته شده. در این صورت به این اصطلاح به معنای سیزدهم به سوی طبیعت می‌شود.

سیزدهم به سوی طبیعت!
سیزدهم به سوی طبیعت!

جمع‌بندی

روز طبیعت یکی از مهم‌ترین رسوم باستانی فرهنگ ایرانی‌ست. در این روز که روز طبیعت نیز می‌نامندش افراد در روز سیزدهم فروردین به در و دشت و تپه  رفته و با طبیعت تجدید میثاق می‌کنند. در این مقاله درباره چگونگی و همین‌طور چرایی سیزده به در صحبت کردیم. امیدوارم که برای‌تان مفید بوده باشد.

قاتل طبیعت

چگونه در روز طبیعت، قاتل طبیعت نشویم!؟

ارسال شده توسط: Mohammad Moghadamnejad/ 92 0

در فرهنگ ما یکی از مهم‌ترین روزها سیزده به در است. روز طبیعت! روزی که بار دیگر انسان و طبیعت تجدید میثاق می‌کنند. در طول قرن‌ها ما از طبیعت بکر فاصله گرفته و وارد صنایعی که طراحی کرده‌ایم شده‌ایم. به هر دلیلی یک روز در سال فرصت جذابی‌ست برای مواجهه شدن با اصل خودمان. روز جذابی‌ست و دوستانه! با این حال در همه فعالیت‌های بشری یک متأسفانه درشت نیز است! گویی او نمی‌تواند کاری را درست از صفر تا صد پیش ببرد. در مورد روز طبیعت نیز هم؛ متأسفانه این روز نه تنها روز طبیعت، بلکه روزِ قتل طبیعت است. قاتل طبیعت اطراف‌مان فراوان است! افرادی که بدون کوچک‌ترین مسئولیت‌پذیری‌ای کمر به قتل طبیعتی که دارند بسته‌اند. در این مقاله قصد داریم تا بیان کنیم چگونه در روز طبیعت، قاتل طبیعت نشویم. همراه ما باشید.

زباله؛ سلاح کشتار جمعی قاتل طبیعت

یکی از اصلی‌ترین مشکلاتی که در این روز بر سر طبیعت می‌آید، تجمع انبوه زباله‌هاست. این موضوع در دو شکل دیده شده. گروه اول که تکلیف‌شان مشخص است، بی‌مسئولیت‌هایی که هر چه هست را همان‌جا دور می‌اندازند. برای‌شان فرقی ندارد آن چیز پلاستیک باشد یا پوست تخمه آقتاب‌گردان! این‌ها نمی‌دانند که پلاستیک آن‌ها برای بیش از هزار سال هزاران موجود را خواهد کشت؟ صدالبته با وجود این حجم از اطلاع‌رسانی و تبلیغات می‌دانند امّا شعورشان به این چیزها قد نمی‌دهد!

دسته دوم گونه عجیبی‌اند! این قاتل طبیعت زباله‌های‌ش را در کیسه زباله‌ای جمع می‌کند اما همان کیسه را درسته در طبیعت جا می‌گذارد! خدا می‌داند چرا! مگر حمل کیسه زباله تا شهر و انتقالش به سطل‌زباله شهری چقدر درد دارد؟ این را هم خدا می‌داند.

جدا از این دو گونه خاص دسته‌ای دست‌و‌دل‌‌باز وجود دارند که معتقدند پلاستیک و امثالهم برای طبیعت ضرر دارند و جمع‌ش می‌کنند و با خود می‌برند اما ته مانده غذای‌شان را بای جانوارن یا به قصد کود شدن برای گیاهان می‌ریزند. ایده جذابی‌ست اما بهتر است بدانید گاهی تجزیه کامل برخی از مواد خوراکی تا چند سال زمان نیاز دارد و چهره طبیعت را زشت می‌کند. با این حال بهتر است تا چاله‌ای کنده، مواد غذایی را ریخته و سپس با خاک پر کنید.

زباله؛ سلاح کشتار جمعی قاتل طبیعت
زباله؛ سلاح کشتار جمعی قاتل طبیعت

آتش؛ جنگ گرم با طبیعت!

قاتل طبیعت از هر فرصتی برای ضربه زدن استفاده می‌کند. آتش یکی از مهم‌ترین ابزار اوست! برای او تنها جوج و نوشابه مهم است و این که بی‌فکری‌اش باعث نابودی اراضی بسیاری شود اهمیتی ندارد. برای این که قاتل طبیعت نباشیم بهتر است از منقل‌های استاندارد استفاده کنیم. اگر به هر دلیلی ناچار به استفاده از آتشیم حواسن‌مان باشد که آن جانوری بخت‌برگشته در میان هیزم‌های ما نباشد؛ دور آتش را خالی کنیم تا سرایت نکند و حتماً و حتماً پس از انجام عملیات به خوبی و به طور کامل آتش را خاموش کنیم. این مرحله اهمیت بسیار زیادی دارد.

آتش؛ جنگ گرم با طبیعت!
آتش؛ جنگ گرم با طبیعت!

نبرد آبی

از دیگر فعالیت‌های قاتل طبیعت در روز سیزده به در نابود کردن منایع آبی‌ست. او هر چه لباس و ظرف دارد را با خود می‌آورد تا در جوی یا چشمه بشورد. حال برای این کار هر چه مایع ظرف‌شویی یا لباس‌شویی دم دستش باشد را استفاده می‌کند. به نظر شما برای او اهمیت دارد که این کار با آلوده کردن آب، عنصر حیاتی اکوسیستم، نه تنها تمامی جانداران آن منطقه بلکه به مرور خودش را نیز نابود می‌کند؟ آیا نمی‌داند همان مایع‌های سمی در چرخه غذایی به سمت خود باز آمده و خودش مصرف‌کننده آن‌هاست؟ اگر نه آگاهش کنید که بس خفته نماند و اگر می‌داند…، می‌داند!

جمع‌بندی

سیزده به در روز طبیعت است در کنار عزیزان‌مان. متأسفانه در سال‌های اخیر افرادی با نام قاتل طبیعت، با همین پوست و اسخوان و شکلی که دایم در میان‌مان نفوذ کرده‌اند. باری اولین گام برای ما دل‌سوزان این است یکی از این‌ها نباشیم. در این مقاله به نکاتی اشاره کردیم که با رعایت آن‌ها می‌توان در روز طبیعت، قاتل طبیعت نبود!